toluesoft

تولید ناب

پیدایش تولید ناب زادگاه تولید ناب در شرکت تویوتا در جزیره ناگویا در ژاپن است . نخستین پیروزی خانواده تویوتا در صنعت ماشین آلات نساجی بود و در دهه 1930 به دلیل نیاز شدید دولت شرکت مذکور وارد صنعت وسایل نقلیه موتوری گردید در آن سالها این شرکت بامشکلاتی از قبیل بازار داخلی کوچک ، نیروی کار ثابت ، فقدان سرمایه کافی و رقبای خارجی علاقه مند به بازار ژاپن روبرو بود. در آن سالها، آی جی تویودا (EIJI TOYODA) با مهندس شرکت تاای چی اوهنو به آمریکا سفر کرده واز شرکت اتومبیل سازی فورد بازدید به عمل آوردند و نهایتا به این نتیجه رسیدند که اصول تولید انبوه قابلیت پیاده سازی در ژاپن را ندارد و این سیستم پر ازمودا MUDA(اتلاف ) است . برهمین اساس ، آنها شیوه جدید از تولید که بعدها تولید ناب نام گرفت را ایجاد کردند. تویوتا یک شرکت معمولی تولید خودرو نبود. از همان آغاز راه اندازی شرکت، اصول و مبانی بکر مدیریتی در شرکت به کار گرفته شد. این همان وقتی بود که کیشیرو جوان در کارخانه ریسندگی پدر خود با ایده گیری استفاده از نوار نقاله، خط مونتاژ تولید موتور گازوئیلی کوچکی را با کمک مهندسان جوان دیگر راه انداخت. پدر کیشیرو معتقد بود هیچ فرایندی را نمی‌توان کامل نامید و همیشه جایی برای بهبود وجود دارد و همین اندیشه بهبود بود که فرایند کایزن یا بهبود مستمر را در تویوتا نهادینه کرد. ماجرای تولد شرکت جدید تولید خودرو در گوشه کوچکی از کارخانه ریسندگی پدر، اندیشه ساده و جمع و جور کارکردن و بی ریخت و پاش بودن و آراسته بودن محیط کار را در ذهن و دل کارکنان شرکت جدید جای داد و بدین ترتیب تویوتا، سیستم تولیدی به دنیا عرضه کرد که به سیستم تولید ناب (LEAN) شهره گشت. مقدمه قرن بیستـم شاهد دو انقلاب در صحنه‌ تولید بود. انقلاب اول را پـس از جنـگ جهـانی اول هنـری فـورد و آلفرد اسلون پی ریـزی کردنـد که منجر به ظهور تولید انبوه و پایان عصر تولیـد صنعتـی (تولیـد دستی) شـد و انقـلاب دوم توسـط «تاایچی اهنو» در شـرکت خودروسازی تویوتا صورت گرفت که با محـوریت حذف اتلاف، اتمام عصر تولید انبـوه و زایش تولیـد نـاب را در پی داشـت. پس می توان سه مرحله را در شیوه‌های تولید در نظر گرفت: 1- تولید دستی (مبتنی بر حرفه و هنر): در این شیوه تولیـد، کارگران ماهر با به کارگیری ابزار آلات ماشینی چند کاره، محصولاتی غیراستاندارد را در حجم کم و تنــوع بالا به صورت سفارشی برای خریدارانی خاص تولید می کردند. طبیعی است که این ویژگی منجر به افزایش قیمت محصول می شد. امروزه در ساخت ماهواره ها، سفینه های فضایی و مشتریان با سلیقه های خاص این شیوه کاربرد دارد. 2- تولید انبوه: این شیوه تولید اولین بار توسط آدام اسمیت در قرن هیجدهم مورد تحلیل قرار گرفت و برتخصص و تقسیم کار و مفاهیمی چون مقیاس اقتصادی تولیـد و شیـوه های تجزیه و تحلیل هزینه و سود و حجم فعالیت تاکید دارد. از ویژگیهای دیگر این شیوه تولیـد ایـن اسـت که محصـول توسط متخصصان طراحی و بوسیله کارگران غیرماهر تولید می شود. نیروی کار به آموزش کم احتیاج دارد و سازماندهی به صورت ادغام عمودی کامـل است. تنـوع محصـولات نیـز محدود است ولی به خاطر حجم بالای تولیـد رونـد قیمتـها نزولی است. 3- تولید ناب:.انجمن ملی استاندارد و فناوری در وزارت بازرگانی آمریکا تولید ناب را این‌گونه تعریف کرده است: «یک راه حل نظام‌مند برای شناسایی و از بین بردن اتلافها ( فعالیتهایی که دارای ارزش افزوده نیستند) از طریق بهبود مستمر و به جریان انداختن تولید درست در هنگامی که مشتری به آن نیاز دارد. این فلسفه تولیدی در پی کمال و بی نقص کردن سیستم های تولیدی است». تولید ناب به اسامی دیگری چون: «تولید روان»، «سیستم تولید تویوتا» و «تولید بهنگام» نیز نامیده می شود. این تولید از این رو ناب نامیده می شود که در مقایسه با تولید انبوه همه چیز را به میزان کمتر مورد استفاده قرار می دهد. اصول تولید ناب اهداف نامحدودی را برای سیستم در نظر می گیرد: نزول پیوسته قیمت تمام شده، به صفر رساندن ضایعات و تنوع بی پایان محصولات. این شیوه تولید یک سیستم کامل است که از فلسفه بهبود مستمر استفاده می کند و با بهره گیری از فرهنگ کار تیمی سعی در تحلیل اتلافهای موجود در فرایند تولید و حذف آن ها دارد. ازویژگی‌های چنین سیستمی کاهش زمان تولید، کارایی بهتر پرسنل، کیفیت بالاتر، عمر بیشتر ماشین آلات و کاهش در سطح موجودی و هزینه های سربار است. چکیده تولید ناب در واقع شیوه تولیدی است که ضمن به کارگیری فواید تولید انبوه و تولید دستی، با هدف کاهش ضایعات و حذف هر فعالیت بدون ارزش افزوده شکل گرفته است. بر این مبنا تکنیک ناب با کمک مجموعه ابزارهای خود می‌تواند نقش بنیادینی دراصلاح و بهبود فرایندها داشته باشد.اصول تولید ناب در تولید محصولات نیز به کار برده می شود و تولید محصول ناب سبب ذخیره زمان و هزینه شده و ارمغان دهنده موفقیت به یک محصول جدید است .در سی سال گذشته اندیشه «تولید ناب» موجب دگرگونی طریقه کسب وکار بسیاری از شرکت ها شده است . این تجربه آنچنان تاثیر شگرفی داشته که به نظر می رسد بیشتر تولید کنندگان در حال پیشروی با انگیزه پیروزی هستند . این بدان معناست که آنها وادار به تغییر عملکرد خود در راستای تولید محصولات قابل انعطاف ، سریع الانتقال و کارآمد شده اند . امروزه, سازمانهای صنعتی می کوشند تا با افزایش بهره وری، حذف هرگونه اتلاف ،(Waste) افزایش کیفیت محصولات تولیدی، کاهش قیمت تمام شده و تحویل بموقع تقاضای مشتریان، ضمن ادامه بقاء خود و نفوذ در بازار جهانی, به برتری اقتصادی دست یابند و این مهم تنها از طریق حرکت به سمت تولید ناب میسر می گردد.در این مقاله که برگرفته از مقالات مختلف و کتاب هایی در این موضوع سعی کرده ایم که ابتدا تاریخچه ای از تولید ناب و محل پیدایش آن وچگونگی بوجود آمدن تولید ناب را بیان .سپس به مقدمه ای در باره تولید ناب ،مراحل پیدایش آن وپس از آن با تعریفی از ناب وارد بحث شویم. در این مقاله سعی کرده ایم که گریزی به کلیه مطالبی که به نوعی با تولید ناب سروکار دارند،بزنیم و اشاراتی مختصر بر روی هر کدام داشته باشیم. امید داریم که خوانندگان این مقاله با مروری بر روی این مطالب آشنایی هر چند مختصردر مورد تولید ناب پیدا کنند

. تعریف ناب قبل از هر چیز بهتراست تعریفی از ناب بدانیم. " ناب " چیست؟ هسته " ناب " در استمرار مداوم بهبود فرآیندها نهفته است و فلسفه آن حذف کلیه فعالیتهائی است که ارزش افزوده ای ایجاد نمی کنند و اجرای آنها باعث کاهش اتلافها در سازمان می شود . عبارت مرتبط با " ناب " کلمه ژاپنی کایزن به معنی بهبود مستمر است. کایزن، متدولوژیی است که کانون آن بهبود مستمر فرآیند می باشد. اهداف اصلی کایزن عبارتند از: کاهش اتلاف، بهبود کیفیت، کاهش زمان تحویل، تضمین محیط کار ایمن و افزایش رضایتمندی مشتری . از تولید دستی تا تولید ناب 1. تولید دستی: یک تولیدگر دستی ازکارگران بسیارماهر وابزارهای ساده اما انعطاف‌پذیر استفاده می‌نمایدتا دقیقا آنچه را بسازدکه مشتری می‌خواهد ؛یعنی یک واحددر یک زمان. مشخصه‌های تولید دستی عبارتند از : 1- تولید محصول طبق سفارش مشتری 2 - انعطاف زیاد 3 - کارگران بسیار ماهر 4 - ابزار و ماشین آلات ساده اما چند کاره 5 - حجم پایین تولید 6 - قیمت بالای محصول 7 - تقسیم ناچیز در فعالیت ها 8 – Fitting ضعفهای تولید دستی: از ضعفهای تولید دستی این است که قیمت محصول بالا بوده و در صورت افزایش حجم تولید ، قیمت پایین نمی‌آید . (امروزه در مورد ماهواره‌ها و سفینه‌های فضایی که برجسته‌ترین تولیدات دستی هستند همین مشکل به چشم می‌خورد) . از مشکلات دیگر تولیدکنندگان دستی این است که معمولا فاقد آن سرمایه مالی و انسانی کافی هستند که به دنبال نوآوریها و پیشرفتهای اساسی باشند چرا که پیشرفت واقعی در دانش فنی مستلزم تحقیق و پژوهش سازمان یافته است . اما با این حال محصولات دستی و سفارشی همچنان بازار خود را حفظ کرده‌اند چراکه برخی از مشتریان نیازها و سلیقه‌های خاصی دارند که فقط این شیوه تولیدی پاسخگوی نیازهای آنهاست . اما در دهه 1990 برای شرکتهای تولیدکننده دستی ، تهدید دیگری از جانب شرکتهای تولیدکننده ناب ، به ویژه شرکتهای ژاپنی آغاز شده است و آن تهدید اینست که تولیدگران ناب در تعقیب آن بخشی از بازار هستند که تاکنون در انحصار تولیدگران دستی بوده است . برای مثال ، شرکت هوندا با اتومبیلهای ورزشی (NS-x) با بدنه آلومینیومی خود حمله مستقیمی به بازار خودروهای ورزشی فراری کرده است . 2. تولیدانبوه: تولیدگر انبوه در طراحی محصولات از متخصصین ماهر استفاده می‌نماید ، اما این محصولات توسط کارگران غیرماهر ساخته می‌شوند که ماشین‌آلات گران و تک‌منظوره را هدایت می‌کنند . این محصولات هم‌شکل ماشینی ، در حجم بسیار بالا تولید می‌شوند . ازآنجاکه تولید محصول جدید محتاج تغییر کل سیستم است ، بسی گرانتر از محصول قبلی خواهد شد . ازین‌رو تولیدکننده انبوه تا جائیکه ممکن باشد ، از نوآوری در طرح خودداری می‌نماید . در نتیجه محصول ، به بهای از دست رفتن تنوع و به دلیل وجود روشهای کاری که برای کارکنان کسالت‌بار است ، ارزانتر در اختیار خریدار قرار می گیرد . مشخصه‌های تولید انبوه عبارتند از : 1– تعویض پذیری کارگر 2 – وجود نیروی غیر مستقیم فراوان 3 – وجود محافظین ( بافر) برای مقابله با اختلال - کارگر اضافی - موجودی اضافی - فضای اضافی 4 – انعطاف کم 5 – ماشین الات وتجهیزات تک منظوره 6 – مشارکت ناچیز کارگر در بهبود فرآیندها 7– قیمت پایین محصول ( نسبت به تولید دستی ) 8 – تقسیم کار شدید در مهندسی - ارتباط کم بین آنها - ارتباط کم با بخش تولید و کارگاه 9 – زمان آموزش کوتاه ضعفهای تولید انبوه: 1- محصولات کم تنوع 2- خوداری از نوآوری در طرح 3. تولیدناب: یک تولیدگر ناب مزایای تولید دستی و تولید انبوه را با یکدیگر تلفیق کرده و از قیمت بالای اولی و انعطاف ناپذیری دومی اجتناب می‌نماید و از ماشین‌آلاتی استفاده می‌کند که هم خودکار و هم انعطاف‌پذیرند . هدف تولید گر ناب،رسیدن به کمال ،نزول پیوسته قیمتها ،به صفر رساندن میزان عیوب ،به صفر رساندن موجودی ،تنوع بی پایان محصول می باشد. مشخصه‌های تولید ناب عبارتند از : 1- استفاده از JIT. 2- تاکید بر پیشگیری از تولید محصول معیوب . 3- پاسخ به نیازهای مشتریان 4- کایزن 5 - سیستم افقی ارتباطات 6- افزایش ادغام وظایف . اهداف تولید ناب : 1– موجودی صفر 2 – ضایعات صفر3- زمان آماده سازی صفر4– حمل و نقل صفر 5 – از کارافتادگی ماشین آلات صفر6 – لیدتایم صفر سیاستهای اصلی تولید ناب : 1 – تلاش جهت حذف هرگونه اتلاف منابع 2 – تکریم انسان – گسترش مرز کارخانه بنحوی که شامل مشتری و تامین کنندگان شود – مشتری گرایی و انعطاف پذیری لازم جهت پاسخ به نیاز مشتری – گسترش قابلیت های نیروی انسانی و بهره گیری از آن – کار گروهی – بهبود مستمر – نگرش و سازماندهی فرآیندی نیازهای ایجاد سیستم تولید ناب: جامعه:احترام به کارکنان ماهرو صنعتگر دولت:دید ملی برای رسیدن به صنعت پیشرفته و ایستادگی در مقابل رقبا داخل شرکت: مدیر ارشد:هدف پیشرفت برای رقابت جهانی تضمین کیفیت بهبود بهره وری کاهش ضایعات سیستم های بکار گرفته شده در تولید ناب: اتوماسیون 1- اجرای سیستم 5 اس در فرآیندهای تولید(موارد غیر ضروری نباید در سالن تولید باشد. 2- اعتقاد بر اینکه کیفیت در فرآیندهای تولید ایجاد می شودنه با بازرسی 3- بکارگیری سیستم کنترل کیفیت آماری در فرآیندهای تولید 4- اجرای مدیریت کیفیت جامع 5- بازنگری در طراحی ها JIT 1- بومی سازی تولید 2- استفاده از کارگران ماهر در زمینه های مختلف 3- برقراری امکانات و طراحی محل کار به منظور اجرای فرآیندها براساس نیاز مشتری 4- برقراری استانداردهای کاری و دستورالعمل ها برای کاهش زمان انتظار فرآیندهای بعدی 5- تولید در ابعاد کم از طریق کاهش زمان آمادگی محصول 6- ایجاد سیستم کانبان 7-ایجاد سیستم خرید و اتوماتیک جهانی برحسب نیاز در سیستم تولیدی تویوتا یا تولید ناب سه نوع ضایعات که به M های سه گانه ( MUDA – MURA - MURI ) معرف هستند وجود دارد : 1- MUDA: به اجزائی از تولید نسبت داده میشود که ارزشی به کار و یا اجزاء کاری اضافه نمی کند. 2- MURA: جهت محدود کردن هزینه های تولید با حفظ کیفیت میباشد, عامل بوجود آمدن MURA ممکن است حجم های تولید بی قاعده و برنامه ریزی تولید باشد, بدین معنی که ظرفیت های کاری هر ماشین و یا مقدار کاری که هر ماشین میتواند انجام دهد متعادل نشده باشد در چنین شرایطی برنامه ریزی ظرفیت بر اساس کندترین ایستگاه کاری صورت میگیرد که این به نوبه خود باعث افزایش هزینه های تولید می گردد. 3- MURI: به معنی گسترش محدودیتهای توان و ظرفیت است چه برای کارکنان و چه برای ماشین آلات و تجهیزات. مثلا استفاده بیش از حد از توانائی نیروی کار باعث ایجاد استرس ها و تنش هایی می شود که به نوبه خود موجب افت کیفیت محصول و بازدهی نا مناسب خواهد شد . اصول تفکر ناب: 1 – تعیین ارزش محصول ازدیدگاه مشتری(value) 2 – شناسایی جریان ارزش محصول(value stream) جریان ارزش = کلیه اعمال ضروری برای : − ارائه یک محصول جدید ( از ایده تا ورود به بازار) − مدیریت اطلاعات ( از سفارش گیری تا تحویل محصول) − تبدیل فیزیکی ( از مواد اولیه تا محصول نهایی) 3 – ایجاد حرکت بدون وقفه در این ارزش(flow) − موانع ایجاد حرکت : تفکر دسته و صف + تفکر بخشی نگر(فانکشن نگر) 4 – ایجاد امکان کشش در زنجیره(pull) − ساخت آن چیزی که مشتری نیاز دارد و سفارش می دهد 5 – تعقیب کمال (perfection) − شفافیت + بهبود مستمر در تفکر ناب M های سه گانه به 8 نوع اتلاف تقسیم بندی شدند : 1- تولید بیش اندازه . 2- نگهداری موجودی بیش از حداقل مورد نیاز . 3- محصول معیوب : برای مثال تولیدی که نیاز به دوباره کاری داشته باشد . 4- تلاش بیش از حد که هیچ ارزشی را از نظر مشتریان به محصول نمی افزاید . 5- انتظار : زمان تلف شده انتظار برای مسائلی مانند نیروی انسانی , مواد , ماشین آلات . 6- کارکنان : عدم استفاده بهینه از ذهنیات و خلاقیتهای کارکنان و همچنین عدم استفاده از تجارب آنها . 7- حرکت : هر حرکت کارکنان و تجهیزاتی که ارزشی را به محصول نمی افزاید . 8- تلفات حمل و نقل : جابجائی غیر ضروری قطعات یا مواد در کارخانه . بسیاری از اتلافها که در رابطه با تغییرات فرآیند را می توان از روش شناسی DMAIC (در شش سیگما ) و یا استفاده از چرخه بهبود PDCA و یا استفاده از چرخه RADAR که مربوط به EFQM میباشد را شناسائی و از بین برد , کلا هدف نهائی تمام روشهای مذکور بهبود فرآیندها از طریق کاهش هزینه , افزایش کیفیت و نهایتا افزایش رضایت مشتری میباشد . بنابراین دلایل ایجاد اصول تفکر ناب عبارتند از: 4. نیاز به رقابت موثر در عرصه اقتصاد جهانی . 2) افزایش فشار از طرف مشتریان برای کاهش هزینه ها و نهایتا کاهش قیمت تمام شده محصول . 5. نیاز به استاندارد سازی فرآیندها برای دستیابی به نتایج مورد انتظار . 6. افزایش دائمی انتظارات مشتریان و .... . وظایف مدیریت در اجرای اصول ناب برای اجرای موفق اصول ناب، علاوه بر عملکرد مدیریت، لازم است تولید ناب را با تمام راهبردهای سازمان هماهنگ کرد. وظایف عمده مدیریت در سیستم ناب شامل این موارد می شود: 1. ایجاد تغییر در فرهنگ سازمانی همسو با اصول و رویه های ناب. 2. طراحی یک برنامه جامع و برنامه ریزی شده به جای راه حلهای تک منظوره. 3. تامین منابع لازم 4. حفظ اصول ناب و عمل به آن و تعهد بلند مدت 5. اختیار دادن به کارمندان و تاکید بر کارگروهی و همکاری. نتیجه گیری تولید ناب در واقع یک فلسفه و نگرش است که درصدد حذف و از بین بردن هرفرآیند اضافی از مرحله تهیه مواد‌اولیه تا تولید و نهایتا فروش است که ارزش افزوده‌ای ایجاد نمی‌نماید . در نگرش تولید ناب ، مونتاژگر (کارخانه اصلی ) با یک دید سیستمی با مسائل برخورد می‌کند . به طوریکه در تلاش است تا یک رابطه برد-برد (Win-Win) باکل اجزای سیستم برقرار کند . مونتاژگر ناب ، با عرضه‌کنندگان یک رابطه نزدیک بر مبنای سود معقول ایجاد می‌کند. میان مدیریت و کارگران نوعی تعهد وجود دارد که مدیریت به کارگران ارزش و احترام قائل است و مسئولیتها را به آنان واگذار می‌کند و در مقابل ، مدیریت انتظار دارد که کارگران پاسخگوی نیازهای مختلف کارخانه باشند . مهمترین رکن یک سیستم ناب ، ارتباط با مشتریان است که که فروشندگان شرکت ناب باایجاد یک سیستم اطلاعاتی دقیق درصدد ایجاد یک رابطه بین کارخانه و مشتریان هستند به‌نحوی‌که کارخانه بتواند نیازهای مختلف مشتریان را دقیقا شناسایی کرده و با خلق یک محصول مناسب نیازهای مشتریان بخشهای مختلف بازار را پاسخ دهد . بدین‌ترتیب در تولید ناب همه اجزای سیستم به شکلی مطلوب منتفع می‌شوند . در پایان تولید ناب را می توان در موارد زیر خلاصه نمود: تولید ناب یک سیستم تولیدی با رویکرد حذف اتلاف است. تولید ناب یک سیستم تولید به هنگام است. تولید ناب بر پایه یک سیستم اتوماسیون استوار است . تولید ناب ، تولید براساس خواسته ها است ( کششی ). تولید ناب اعتقاد دارد کیفیت در تمامی مراحل تولید بوجود می آید. مهندس ایمان اجری پور

تعداد بازدید : 5657
اشتراک گذاری: